Turkish English  Russian Azerbaijani Arabic

0212 809 39 39 - 0555 153 39 00

Facebook
Twitter
YouTube
LinkedIn
Instagram

Flor Gerceği

Diş çürüklerinin kontrolü ve engellenmesi için florürlerin kullanımı diş hekimliği
alanında uzun yıllardır güvenli ve etkili bir yöntem olma özelliğini sürdürmektedir.
1. Florür nedir?
Flor iyonu, insan vücudu için yaşamsal değeri olan yedi eser elementten biridir Bu element,
kimyasal yapısı gereği insan vücuduna sistemik olarak alındığında kemikler ve gelişmekte
olan dişler gibi mineralize dokulara özel bir bağlanma göstermektedir. Dişleri çürüğe karşı
koruduğu ve güçlendirdiği bilinen bir element olması nedeni ile, 50 yıldan daha uzun süredir
Avrupa, Amerika ve diğer gelişmiş ülkelerde diş çürüklerinin önlenmesinde ve kontrolünde
kullanılmaktadır.
Doğru kullanıldığında diş çürüğünün önlenmesinde oldukça etkili ve güvenilir bir yöntemdir.
2. İnsanlar florürden hangi yollarla yararlanabilirler?
Florür insan sağlığı için iki yolla alınabilir. Sistemik olarak organizmaya içme sularının, sofra
tuzlarının, sütün florürlenmesi gibi yöntemlerle veya florür tabletleri ile katılabilmektedir.
Yüzeyel olarak ise bireyler diş çürüklerinden korunmak için evde florürlü diş macunları ve
ağız gargaralarını kullanabilirler. Ayrıca diş hekimleri, gerekli gördüklerinde, çocuk ve ergen
hastalarını diş çürüklerinden korumak ve onların dişlerini ağızda oluşan asitlere karşı
güçlendirmek için klinik koşullarında jel ve vernik gibi araçlarla fluorür uygulayabilirler.
Günümüzde florürün koruyucu etkisinden, dişlerin sürmesinden sonra yapılan yüzeyel
uygulamalar ile sürme öncesi dönemdeki sistemik uygulamalardan daha fazla yarar sağlandığı
bilinmektedir.
Profesyonel yerel florür uygulamaları bir veya daha fazla düz yüzey çürüğüne sahip
olan veya yüksek çürük riskli çocuklarda ve yetişkinlerde uygulama gereksinimi bilimsel
olarak kanıtlanmış olan bir uygulamadır. Florür uygulamasının sıklığı hastanın çürük riskine
bağlı olarak farklılık göstermektedir ve genellikle yüksek çürük riski olan hasta grubunda altı
ayda bir uygulamayı gerektirmektedir.
3. Florürün yararları nelerdir?
Florür diş minesini ağızda oluşan asitlere karşı dirençli hale getirir, ağızda çürük yapıcı
özellikteki bakterilerle savaşmaya yardımcı olur. Diş minesinin kristal yapısında meydana
gelen bozulmayı önler, yeniden onarılmasını kolaylaştırır.
Yapılan kanıta dayalı araştırmalarda, florürün diş çürüğünden korunmada ve çürük
kontrolünde hem güvenilir hem de çürük sıklığının düşürülmesinde oldukça etkili olduğu
ortaya konmuştur. Güncel araştırmaların güvenilirliğinin en yüksek derecede kanıtlandığı yani
bir başka deyişle en güvenilir bilgileri veren meta-analizleri ve klinik rehberleri içeren
araştırma sonuçları incelendiğinde florür verniğinin yılda 2 kez uygulanmasının diş
çürüklerini engellemede başarılı olduğu kesin bir bilgidir.
4. Florürlü diş macunları ile diş fırçalamanın yararları nelerdir?
Florürlü diş macunu ile düzenli olarak dişlerin fırçalanması, bir yandan mekanik olarak dişler
üzerindeki mikrobiyal plağın uzaklaştırılmasını sağlarken, diğer yandan diş minesinin
yüzeyinde düşük dozda florürün hazır bulunmasına katkıda bulunmaktadır.
Ağızda bulunan düşük dozdaki florür, diş minesinde oluşmaya başlayan çürük lezyonunda
bulunan kristal yapıyı remineralize eder (çürük gelişiminin erken basamaklarında mine
dokusunda kaybedilen kalsiyum, fosfat ve diğer iyonların tekrar mine yüzeyinde birikmesi
yani sertleşmedir- yeniden kireç çökelmesini sağlar) ve diş minesinde asit ataklarına daha
dirençli bir yapı meydana getirir.
Florürlü diş macunlarının kullanımı ile diş çürüğünün tamamen önlenebileceği
düşünülmemelidir. Çocukların dişlerinin doğru miktarda florürlü diş macunları ile
fırçalanması, düzenli olarak diş ipi kullanılması, koruyucu uygulamalar, düzenli olarak diş
hekimi kontrolüne gidilmesi ve sağlıklı beslenme durumunda diş çürüğüne karşı etkili bir
şekilde korunulmaktadır.
Çocuklarda fluorürlü diş macunu kullanımına ne zaman başlamalı?
Türk Pedodonti Derneği, Amerikan Çocuk Diş Hekimliği Akademisi ve Avrupa Çocuk Diş
Hekimliği Akademisi bebeklerin ilk dişlerinin sürmesinden 3 yaşına kadar sürüntü (sıyırma)
şeklinde ya da pirinç tanesi kadar çocuk diş macunu kullanılması önerilmektedir. Yutkunma
refleksinin geliştiği 3 yaşından sonra bezelye tanesi büyüklüğünde diş macununa geçilmelidir.
Diş çürüğü riski düşük olan, 1 yaşından sonra gece beslenmesi yapmayan, annesinin ağzında
aktif diş çürüğü bulunmayan, şekerli ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme yapmayan, liften
zengin katı beslenmeye geçişi başarmış 3 yaşından küçük çocuklarda florür içermeyen diş
macunları kullanılabilir. Bununla birlikte, küçük çocuklarda bu koşulları sağlamak ebeveynler
için genellikle güç olduğundan, 6 aydan sonra 2 yaşına kadar 500 ppm florür içeren çocuk
macunlarının sürüntü şeklinde kullanılması ve diş fırçalamanın ebeveyn tarafından yapılması
önerilmektedir.
Bu bilgilere ulaşabilmek için bebekler ilk süt dişinin sürmesinden sonra ve bir yaşına kadar
ilk diş muayenesi için mutlaka bir çocuk diş hekimine götürülmelidir.
Çocuklar için geliştirilmesi gereken ince motor beceriler arasında bulunan diş fırçalama,
doğru kalem tutma, ayakkabı bağcıklarını bağlayabilme gibi becerilerin de kazanıldığı 8-9
yaşlardan başlayarak çocuğun kendisi tarafından tam anlamı ile başarılabilmektedir. 4-5
yaşlarına kadar ebeveyn tarafından, 5-9 yaşına kadar ebeveyn gözetiminde diş fırçalama
çocuk için ideal olandır. 9-16 yaş arasında da bir diş hekiminin kontrolünde çocuğun ağız
hijyen durumu düzenli olarak izlenmelidir.

Öneri: Diş macunu miktarını ebeveynler ayarlamalı ve çocuklarının dişlerini ebeveynler fırçalamalıdır.

Yüksek çürük riskine sahip, 6 ay-2 yaş arası çocuklarda sürüntü şeklinde 500 ppm fluorür konsantrasyonuna sahip macunun, 2-6 yaş arası çocuklarda 1000 ppm konsantrasyona sahip macunun yarım bezelye tanesi büyüklüğünde, 6 yaş ve üstü çocukların 1450 ppm konsantrasyona sahip macunların bezelye tanesi kadar kullanılması önerilmektedir.

Yaş gruplarına göre diş macunlarındaki florür konsantrasyonları ve günlük kullanım miktarları

Yaş Grubu Florür konsantrasyonu Günlük Kullanım Günlük Kullanım Miktarı
6 ay-2 yaş 500 ppm Sabah kahvaltıdan sonra ve
akşam yatmadan önce 2 kez
Sürüntü şeklinde
2-6 yaş arası 1000 + ppm Sabah kahvaltıdan sonra ve
akşam yatmadan önce 2 kez
Yarım bezelye
büyüklüğünde
6 yaş ve üstü 1450 ppm Sabah kahvaltıdan sonra ve
akşam yatmadan önce 2 kez
Bezelye
büyüklüğünde

Florür içeren diş macunlarının, ağız gargaralarının ve diş iplerinin kullanımı bireyin
evde uygulayabileceği yöntemler iken, flüorür vernik ve jelleri ise profesyonel
uygulamalardır. Bu uygulamalar diş hekimleri tarafından, klinik ortamında, diş hekimi
ünitinde, gerekli önlemler alınarak yapılmalıdır. Bu uygulamalardan önce çocuğun diş
çürüklerinin tedavi edilmesi ve ağız hijyeninin iyileştirilmesi gereklidir. Yüzeyel florür
uygulamalarının bir kez uygulanmasının bir yararı yoktur, çocuğun en üst düzeyde yarar
görebilmesi için her diş grubunun sürmesinden sonraki üç yıl boyunca devam ettirilmesi ve en
az yılda iki kez yapılması gereklidir. Özellikle süt dişlerinde çürük ve dolgu bulunan çocuklar,
erken çocukluk döneminde diş çürüğü ile tanışan çocuklar, sabit ortodontik tedavi gören
çocuklar ve sağlık sorunları nedeniyle özel gereksinimi olan bireyler mutlaka yüzeyel florür
uygulamalarından yararlandırılmalı ve bir çocuk diş hekiminin düzenli takibinde olmalıdır.
Florür verniği nedir?
Florür verniği diş çürüğüne karşı korunmaya, çürüğün gelişimini yavaşlatmaya ve
durdurmaya yardımcı, ağızda yavaş ve uzun süreli florür salımı sağlayan bir yöntemdir.
Vernikler reçine benzeri içerikleri ile florürün diş minesinin yüzeyine tutunmasını ve yavaş
yavaş salınarak diş ve çevresinde depolanmasını sağlarlar.
Florür vernik (% 5 NaF) kullanımı, diş çürüklerinin önlenmesinde oldukça etkilidir ve
koruyucu alanda standart sayılmaktadır. Amerikan Diş Hekimleri Birliği, Amerikan Pediatrik
Diş Hekimliği Akademisi ve Amerikan Pediatri Akademisi, Avrupa Pedodonti Akademisi
yüksek çürük risk gruplarında vernik uygulamasını önermektedir
Florür verniğinin diş çürüğünü tamamen önleyeceği düşünülmemelidir. Florür vernikleri
çocukların dişlerinin doğru miktarda florürlü diş macunu ile fırçalanması, düzenli olarak diş
ipi kullanılması, düzenli olarak diş hekimi kontrolüne gidilmesi ve sağlıklı beslenme
durumunda diş çürüğüne karşı en etkili korunma yöntemidir.
Uygulamanın sıklığı çocuğun diş çürüğü riskine bağlı olmaktadır.

Florür Verniği Güvenilirmidir?
Florür vernikleri çocukları diş çürüğüne karşı korumada diş hekimleri ve çocuk hekimleri
tarafından dünya genelinde uygulanan güvenilir bir yöntemdir.
Periyodik olarak uygulanmaları, çocuğun aynı zamanda düzenli olarak bir diş hekiminin
kontrolünde olmasını, çürüklerin daha başlangıç halinde iken saptanmasını ve durdurulmasını
sağlar. Bunlara ek olarak çocuk, diş hekimi ve yapılan işlemler ile sağlıklı bir ilişki kurar ve
yaşam boyu sürdüreceği olumlu bir sağlık davranışı geliştirir.
Florür vernikleri üretici firmalar tarafından tek kullanımlık paketler halinde üretilmektedir.
Diş hekimi tarafından diş minesinin yüzeyine tek kullanımlık fırçalar ile ince bir film tabakası
halinde uygulanır. Klinik koşullarında ve tükürük emici yardımı ile uygulanmalıdır. Bu
şekilde florürün yutulma riski az olmaktadır. Uygulanması hızlı, pratik ve ağrısızdır.
Yapışkan kıvamdadır, tükürük ile temas edince sertleşmektedir. Çocukların tolere edebileceği
tat ve kokuya sahiptirler.
Florürün zararlı etkileri var mıdır?
Florürün zararlı etkileri kronik ve akut flüorür toksikasyonu olarak iki şekilde görülebilir.
Kronik florür toksikasyonu, doğal su kaynaklarında yüksek dozda (1ppm’den fazla) florür
bulunan bölgelerde yaşayanlarda görülen bir durumdur. Bu durumun görülebilmesi için
bireylerin yüksek dozda florüre büyüme ve gelişim döneminde uzun süre (yıllarca) kümülatif
olarak maruz kalması gereklidir. Bu olgularda alınan doza ve süreye bağlı olarak dişlerde
(lekeli diş minesi) ve kemiklerde florozis olarak adlandırılan durum ortaya çıkar. Bu durum
Türkiye gibi içme sularında florür bulunmayan ülkeler için yaygın değildir. Ülkemizde
sadece Ağrı, Doğu Beyazıt ve Isparta gibi illerde florozis olgularına rastlanmıştır. Bu
bölgelerde, içme suyunda yapılan düzenlemeler ile günümüzde 40 yaş üzerindeki bireylerde
bu tür vakaya rastlanmamıştır.
Piyasada satılmakta olan içme sularındaki flor miktarı 0.025 – 0.58 arasında değişmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından belirlenen optimal düzeylerden düşüktür. (0.7-1.2
ppm)
Akut toksikasyon ise kaza ile florür içeren ürünlerin çok miktarda vücuda alınması ile
gerçekleşir. Bu tür durumlarda, mutlaka uzman bir diş hekimine başvurulmalı ve kazaya
uğrayan kişi en kısa sürede hastaneye ulaştırılmalıdır. Florür içeren diş macunları, gargaralar
vb. tüm ilaçlar gibi küçük çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklanmalıdır.

Erken çocukluk döneminde, genellikle ebeveyn kontrolü olmadan çocuğun diş fırçalaması ve
de fluorür içerikli diş macununun sık ve gerekenden fazla uygulanması özellikle de yutulması
ile dental fluorozis görülebilmektedir. Ancak diş muayenesi esnasında hekim tarafından
uygulanan topikal fluorürün fluorozise sebep olduğu hiç görülmemiştir. Fluoroziste dişlerin
üzerinde oldukça açık beyaz lekeler görülmektedir. Sıklıkla diş hekimi tarafından muayene
sırasında fark edilmektedir. Hafif fluorozis ağrılı bir durum değildir, dişlerin fonksiyonunu
veya sağlığını etkilememektedir. Çocuğun sürekli dişleri sürmeye başladığında (yaklaşık 8
yaş civarı) fluorozis riski sona ermektedir.
Sonuç olarak, diş yüzeylerine yüzeyel olarak uygulanan az miktardaki florürün ağız diş
sağlığının korunması ve sürdürülmesini sağladığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bununla
birlikte, günümüzde tıpta ve kozmetik alanında kullanılan tüm kimyasal maddelerde olduğu
gibi sistemik olarak optimalden fazla miktarda alınan florürün toksik ve istenmeyen yan
etkileri bulunduğu da iyi bilinmektedir.
Bu bilgilerin ışığında macunların kontrolsüz kullanımda florürün dental florozise neden
olabileceği ancak kanser, Down sendromu, konjenital malformasyonlar, küçük bebeklerde
ölüm, ölüm, IQ/mental gerilik, iskeletsel florozis, guatr, primer dejeneratif demans, bilinçte
azalma, menarş yaşı, idrar yolu taşları gibi diğer problemlerle ilişkisi konusunda kesin
kanıtlar bulunmamaktadır.
Çürük önlemek için kullanılan yüzeyel florür kaynakları toksik dozda florür
içermemektedir ve güven vericidir. Diş hekimleri florür uygulamalarında gereken önlemleri
alacak eğitim ve beceriye sahiptirler. Diş hekimlerinin önerdiği uygun miktarlarda kullanılan
florür insan sağlığı üzerine hiçbir yan etki oluşturmamaktadır.
Birçok ürünün hakkındaki asılsız söylentiler sağlığınıza zarar verebilir.